Di chúc bị thất lạc thì có chia di sản theo di chúc không?

Di chúc là căn cứ quan trọng để xác định việc phân chia di sản. Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều trường hợp di chúc bị thất lạc hoặc hư hại.

Vậy trong tình huống này, di sản có còn được chia theo di chúc hay không?

---

Di chúc là gì?

Trước khi làm rõ vấn đề, cần hiểu đúng khái niệm về di chúc theo quy định pháp luật.

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

Di chúc được lập khi người có tài sản còn sống và chỉ phát sinh hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế.

---

Ai có quyền lập di chúc?

Không phải mọi cá nhân đều có quyền lập di chúc. Pháp luật quy định rõ điều kiện đối với người lập.

Cụ thể:

• Người thành niên có đủ điều kiện theo điểm a khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 được quyền lập di chúc
• Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi chỉ được lập di chúc nếu có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ

👉 Xem thêm bài viết: Di chúc không công chứng có hợp pháp không?

---

Di chúc bị thất lạc có còn giá trị pháp lý không?

Đây là nội dung trọng tâm cần làm rõ. Pháp luật đã có quy định cụ thể về trường hợp di chúc bị thất lạc hoặc hư hại.

Theo Điều 642 Bộ luật Dân sự 2015:

• Nếu di chúc bị thất lạc hoặc hư hại đến mức không thể hiện đầy đủ ý chí của người lập và không có bằng chứng chứng minh nội dung, thì được coi như không có di chúc
• Khi đó, di sản sẽ được chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật

Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp ngoại lệ cần lưu ý:

• Nếu di sản chưa chia mà tìm thấy di chúc, việc phân chia sẽ thực hiện theo di chúc
• Nếu di sản đã chia nhưng sau đó tìm thấy di chúc, thì phải chia lại theo di chúc nếu có yêu cầu và vẫn còn thời hiệu

👉 Xem thêm bài viết: Nghi ngờ di chúc là giả, cần phải làm gì?

---

Trường hợp chia thừa kế theo pháp luật

Khi di chúc không được công nhận hoặc không tồn tại, việc chia di sản sẽ thực hiện theo pháp luật.

Theo Điều 649 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật là việc chia di sản theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự do pháp luật quy định.

Các hàng thừa kế được xác định theo thứ tự:

• Hàng thứ nhất: vợ, chồng, cha mẹ, con
• Hàng thứ hai: ông bà, anh chị em ruột, cháu ruột
• Hàng thứ ba: cụ, bác, chú, cô, dì, chắt

Những người cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Người ở hàng sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng trước.

---

Thời hiệu yêu cầu chia di sản

Việc yêu cầu chia di sản cũng bị giới hạn bởi thời hiệu theo quy định pháp luật.

Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015:

• 30 năm đối với bất động sản
• 10 năm đối với động sản

Thời hiệu được tính từ thời điểm mở thừa kế.

Ngoài ra:

• Thời hiệu yêu cầu xác nhận hoặc bác bỏ quyền thừa kế là 10 năm
• Thời hiệu yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản là 03 năm

Di chúc bị thất lạc không đồng nghĩa với việc luôn mất hiệu lực. Nếu không có căn cứ chứng minh nội dung di chúc, di sản sẽ được chia theo pháp luật. Ngược lại, nếu tìm lại được di chúc trong thời hiệu, việc phân chia vẫn có thể thực hiện theo đúng ý chí của người lập. Trong các trường hợp có tranh chấp hoặc nghi ngờ tính hợp pháp của di chúc, nên xem xét kỹ hồ sơ và quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.