ảnh minh họa AI_Được người khác nhường kỷ phần thừa kế thì có được miễn án phí không?

Được người khác nhường kỷ phần thừa kế thì có được miễn án phí không?

Trong vụ án chia di sản thừa kế, một người có thể vừa được hưởng kỷ phần thừa kế của mình, vừa được một người thừa kế khác nhường lại kỷ phần.

Nếu người nhận thuộc trường hợp được miễn án phí thì một câu hỏi thực tế được đặt ra là:

Họ được miễn án phí đối với toàn bộ tài sản được nhận hay chỉ được miễn đối với kỷ phần thừa kế của chính mình?

Đây là vấn đề từng có cách áp dụng chưa thống nhất trong thực tiễn xét xử.

Có trường hợp Tòa án xác định người nhận được miễn án phí đối với kỷ phần thừa kế của mình nhưng vẫn phải chịu án phí đối với phần tài sản được người khác nhường.

Theo hướng giải đáp của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, cách xác định này là chưa phù hợp.

Tình huống A nhường kỷ phần thừa kế cho B

Giả sử A và B đều có quyền hưởng di sản.

Trong quá trình giải quyết vụ án, A nhường kỷ phần thừa kế của mình cho B và việc nhường này được Tòa án công nhận.

Kết quả, B được nhận:

• Kỷ phần thừa kế mà B được hưởng;
• Kỷ phần thừa kế do A nhường lại.

Nếu B thuộc trường hợp được miễn án phí theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 thì vấn đề đặt ra là B chỉ được miễn án phí đối với phần thừa kế của mình hay được miễn đối với cả phần A đã nhường?

Theo hướng giải đáp của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, B được miễn án phí đối với cả hai phần.

Miễn án phí áp dụng theo đối tượng được hưởng

Một trong những nội dung đáng chú ý trong hướng giải đáp là nguyên tắc:

Việc miễn án phí được áp dụng đối với người thuộc trường hợp được miễn, không căn cứ vào nguồn gốc từng phần tài sản mà người đó được hưởng.

Khi B thuộc trường hợp được miễn án phí theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 thì quyền được miễn án phí được xác định căn cứ vào chính tư cách của B.

Vì vậy, khi bản án xác định B được hưởng cả kỷ phần của mình và phần A nhường lại thì không có cơ sở để tách hai phần tài sản này nhằm áp dụng hai cách tính án phí khác nhau đối với cùng một người.

Theo hướng giải đáp:

• B được miễn án phí đối với kỷ phần của mình;
• B cũng được miễn án phí đối với kỷ phần do A nhường hoặc tặng cho.

Vì sao phần được nhường cũng được miễn án phí?

Theo nội dung giải đáp của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, khi việc A nhường kỷ phần cho B được Tòa án công nhận và ghi nhận trong phần quyết định của bản án thì về bản chất, Tòa án đã chia phần di sản đó cho B.

B là người thực tế được nhận tài sản và là chủ thể thực hiện quyền, nghĩa vụ theo bản án.

Nếu B không thuộc trường hợp được miễn án phí thì B phải chịu án phí tương ứng với cả phần của mình và phần được A nhường.

Ngược lại, nếu B thuộc đối tượng được miễn án phí thì việc miễn phải được áp dụng đối với toàn bộ nghĩa vụ án phí của B liên quan đến phần tài sản được hưởng.

Do đó, việc xác định B được miễn án phí đối với phần thừa kế của mình nhưng lại phải chịu án phí đối với phần được A nhường là không phù hợp với hướng giải đáp này.

Công văn số 1083/VKSTC-V9 đã hướng dẫn vấn đề này như thế nào?

Trước đó, tại Câu 30 Công văn số 1083/VKSTC-V9 ngày 26/3/2024, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã có hướng dẫn về trường hợp người nhận kỷ phần thừa kế do người khác nhường đồng thời cũng được chia một suất thừa kế.

Theo đó, nếu người này thuộc trường hợp được miễn án phí theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 thì họ được miễn án phí đối với:

• Phần thừa kế mà họ trực tiếp được hưởng;
• Phần kỷ phần thừa kế được người khác nhường.

Tuy nhiên, thực tiễn sau đó vẫn xuất hiện trường hợp Tòa án xác định người thuộc diện miễn án phí phải chịu án phí đối với phần được nhường.

Vì vậy, nội dung giải đáp tiếp tục khẳng định lại hướng áp dụng nêu trên nhằm bảo đảm sự thống nhất trong việc xác định nghĩa vụ án phí.

Nếu Tòa án vẫn buộc người được miễn chịu án phí đối với phần được nhường thì sao?

Theo nội dung giải đáp, khi phát hiện Tòa án xác định người nhận kỷ phần thừa kế thuộc trường hợp được miễn án phí nhưng vẫn phải chịu án phí đối với phần được người khác nhường, Viện kiểm sát cần chủ động trao đổi và giải thích rõ với Tòa án để thống nhất áp dụng.

Điều này cho thấy quan điểm của cơ quan giải đáp là rõ ràng:

Nếu người nhận thuộc trường hợp được miễn án phí thì phải được xem xét miễn án phí đối với cả phần tài sản của mình và phần được người khác nhường.

Không nên tách riêng phần tài sản được nhường để buộc người thuộc diện miễn án phí phải chịu án phí đối với phần này.

Người tham gia vụ án cần lưu ý điều gì?

Đối với người được hưởng di sản và thuộc trường hợp được miễn án phí, việc bảo đảm quyền lợi không chỉ phụ thuộc vào việc mình có thuộc đối tượng được miễn hay không mà còn cần chú ý đến thủ tục đề nghị miễn án phí theo quy định.

Trong trường hợp vừa được chia một kỷ phần thừa kế, vừa được người khác nhường thêm kỷ phần, người tham gia tố tụng cần kiểm tra kỹ phần quyết định về án phí trong bản án.

Nếu Tòa án chỉ miễn án phí đối với kỷ phần thừa kế của người đó nhưng lại buộc chịu án phí đối với phần được người khác nhường thì có thể đối chiếu với hướng giải đáp của Viện kiểm sát nhân dân tối cao để bảo vệ quyền lợi của mình.

Luật sư lưu ý

Điểm quan trọng nhất của nội dung giải đáp là việc miễn án phí được xác định theo đối tượng được hưởng chính sách miễn án phí, không xác định theo nguồn gốc của từng phần tài sản.

Do đó, khi một người thuộc trường hợp được miễn án phí và được Tòa án xác định là người nhận cả kỷ phần của mình lẫn kỷ phần do người khác nhường thì việc miễn án phí được áp dụng đối với cả hai phần.

Đây là vấn đề cần đặc biệt lưu ý trong quá trình nghiên cứu bản án, kiểm tra việc tính án phí và xem xét căn cứ kháng cáo, kiến nghị hoặc kháng nghị liên quan đến phần án phí của bản án.

Căn cứ tham khảo

• Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội;
• Câu 30 Công văn số 1083/VKSTC-V9 ngày 26/3/2024 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao;
• Nội dung giải đáp vướng mắc của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc miễn án phí đối với người nhận kỷ phần thừa kế do người khác nhường.

---

Lưu ý áp dụng pháp luật: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo và được xây dựng trên cơ sở quy định, nội dung giải đáp được viện dẫn tại thời điểm đăng tải. Việc miễn án phí trong từng vụ án cần được xem xét trên cơ sở điều kiện của người đề nghị miễn và các tài liệu chứng minh theo quy định.

Mỗi vụ án thừa kế có tình tiết và nội dung giải quyết khác nhau. Khi phát hiện bản án có dấu hiệu xác định chưa đúng nghĩa vụ án phí, người tham gia tố tụng cần xem xét thời hạn và thủ tục tố tụng phù hợp để bảo vệ quyền lợi của mình.

⚖️ Nếu anh/chị đang có tranh chấp về thừa kế hoặc cần tư vấn về án phí, miễn án phí trong vụ án dân sự, vui lòng liên hệ Hotline: 0934.586.924 để được luật sư tư vấn và hỗ trợ phù hợp.

👉 Xem thêm bài viết: Luật sư giải quyết tranh chấp thừa kế nhà đất

👉 Xem thêm bài viết: Chia thừa kế nhà đất do cha mẹ để lại theo quy định mới nhất