ảnh minh họa AI_Nhà xây chưa hoàn công, ba mẹ mất thì phải làm sao?

Nhà xây chưa hoàn công, ba mẹ mất thì phải làm sao?

Luật sư cho tôi hỏi:  ba mẹ tôi có xây một căn nhà trên phần đất đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, căn nhà chưa hoàn tất thủ tục hoàn công thì ba mẹ tôi qua đời. Hiện nay trên Giấy chứng nhận chỉ thể hiện quyền sử dụng đất, chưa thể hiện căn nhà. Ba mẹ tôi là người đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nay đều đã mất thì các con phải thực hiện thủ tục như thế nào?

Luật sư tư vấn:

Trường hợp ba mẹ đã mất, để lại quyền sử dụng đất đã được cấp Giấy chứng nhận nhưng căn nhà xây dựng trên đất chưa hoàn công, chưa được ghi nhận trên Giấy chứng nhận, các con vẫn có thể thực hiện thủ tục thừa kế đối với di sản do ba mẹ để lại. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa quyền sử dụng đất đã được ghi nhận và căn nhà thực tế đã xây dựng nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý để xác định trình tự xử lý phù hợp.

Trước hết, gia đình cần xác định di sản của ba mẹ, những người có quyền thừa kế và tình trạng pháp lý của căn nhà. Trên cơ sở đó mới xác định việc khai nhận hoặc phân chia di sản được thực hiện như thế nào, có cần hoàn thiện hồ sơ pháp lý của căn nhà trước hay có thể thực hiện thủ tục thừa kế đối với quyền sử dụng đất trước.

Để làm rõ trường hợp này, cần lần lượt xem xét các vấn đề sau: nhà chưa hoàn công có được thừa kế không; ai là người được hưởng di sản; cần thực hiện những thủ tục nào; và có bắt buộc phải hoàn công căn nhà trước khi làm thủ tục thừa kế hay không.

1. Nhà chưa hoàn công có được thừa kế không?

Theo Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật. Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di sản bao gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Do đó, khi ba mẹ mất để lại đất đã có Giấy chứng nhận và căn nhà xây dựng trên đất nhưng chưa hoàn công, cần xem xét:

Nếu quyền sử dụng đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ba mẹ thì khi ba mẹ mất, phần quyền sử dụng đất của ba mẹ được xác định là di sản thừa kế.

Trường hợp nhà xây dựng không phép, sai phép hoặc có vi phạm về xây dựng thì phải xác định cụ thể tình trạng công trình và khả năng xử lý theo quy định.

2. Ba mẹ mất thì ai được hưởng nhà, đất?

Trước tiên cần xác định ba mẹ bạn có để lại di chúc hay không?

Nếu có di chúc hợp pháp, di sản về nguyên tắc được phân chia theo nội dung di chúc, đồng thời cần xem xét các trường hợp người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo quy định pháp luật.

Nếu không có di chúc, di sản được chia theo pháp luật. Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng; cha mẹ; con đẻ, con nuôi của người chết.

3. Nhà chưa hoàn công, ba mẹ mất thì phải làm những thủ tục gì?

Tùy tình trạng cụ thể của nhà, đất, trình tự có thể khác nhau. Về cơ bản, gia đình cần thực hiện theo các bước sau:

Bước 1. Kiểm tra hồ sơ nhà, đất

Cần chuẩn bị và kiểm tra:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
• Giấy phép xây dựng nếu có;
• Bản vẽ, hồ sơ thiết kế;
• Hồ sơ nghiệm thu nếu có;
• Các giấy tờ liên quan đến quá trình xây dựng nhà;
• Giấy chứng tử của ba mẹ;
• Di chúc nếu có;
• Giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người thừa kế.

Bước 2. Xác định di sản và người thừa kế

Sau đó xác định những người được hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Nếu ba mẹ mất ở hai thời điểm khác nhau thì phải xác định riêng di sản tại từng thời điểm mở thừa kế.

Bước 3. Kiểm tra tình trạng pháp lý của căn nhà

Đối với căn nhà chưa hoàn công, cần kiểm tra:

• Có giấy phép xây dựng hay không;
• Có xây dựng đúng giấy phép hay không;
• Công trình đã hoàn thành chưa;
• Có hồ sơ nghiệm thu hay không;
• Hiện trạng có vi phạm về xây dựng không;
• Có đủ điều kiện để đăng ký quyền sở hữu căn nhà hay không.

Việc kiểm tra này giúp xác định phần thủ tục nào còn thiếu và phương án xử lý đối với căn nhà.

Bước 4. Thực hiện thủ tục thừa kế

Sau khi xác định di sản và đầy đủ những người thừa kế, tùy trường hợp có thể thực hiện khai nhận di sản hoặc thỏa thuận phân chia di sản theo quy định.

Nếu những người thừa kế không thống nhất về người được hưởng, phần được hưởng hoặc phạm vi di sản thì có thể phải yêu cầu Tòa án giải quyết.

Bước 5. Hoàn thiện pháp lý căn nhà và đăng ký sang tên

Sau khi thực hiện thủ tục thừa kế, tùy tình trạng cụ thể của công trình, người nhận di sản tiếp tục thực hiện thủ tục cần thiết để hoàn thiện hồ sơ pháp lý và đăng ký quyền sở hữu căn nhà nếu đủ điều kiện.

Đồng thời thực hiện thủ tục đăng ký biến động, sang tên quyền sử dụng đất cho người được nhận di sản.

---

Lưu ý áp dụng pháp luật: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo và được xây dựng trên cơ sở các quy định pháp luật được viện dẫn tại thời điểm đăng tải. Việc giải quyết thừa kế trong trường hợp ba mẹ mất để lại nhà đã xây dựng nhưng chưa hoàn công cần căn cứ vào hồ sơ và tình trạng thực tế của từng trường hợp, như nguồn gốc nhà đất, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ xây dựng, di chúc (nếu có), thời điểm mở thừa kế và những người có quyền hưởng di sản. Vì vậy, trình tự thực hiện thủ tục thừa kế và hoàn thiện pháp lý đối với căn nhà có thể khác nhau tùy từng hồ sơ cụ thể.

⚖️ Nếu anh/chị đang gặp trường hợp ba mẹ hoặc người thân qua đời để lại nhà chưa hoàn công và chưa biết cần thực hiện thủ tục nào trước, hoặc cần hỗ trợ kiểm tra hồ sơ, xác định di sản và người thừa kế, khai nhận hoặc phân chia di sản, hoàn thiện thủ tục đối với nhà đất và đăng ký sang tên, vui lòng liên hệ Hotline: 0934.586.924 để luật sư xem xét trường hợp cụ thể, tư vấn phương án và hỗ trợ các công việc pháp lý phù hợp.