ảnh minh họa AI_Tòa Việt Nam tống đạt hồ sơ thừa kế ra nước ngoài mất bao lâu? 

Tòa Việt Nam tống đạt hồ sơ thừa kế ra nước ngoài mất bao lâu?

Trong các vụ án tranh chấp thừa kế có đương sự đang cư trú ở nước ngoài, thời gian giải quyết thường kéo dài hơn đáng kể so với vụ án thông thường. Nguyên nhân chủ yếu là Tòa án phải thực hiện thủ tục tống đạt, thu thập chứng cứ hoặc tương trợ tư pháp ở nước ngoài theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

Một khách hàng đặt câu hỏi:

“Chị tôi ở Việt Nam vừa khai nhận di sản của ba mà không có tên tôi trong danh sách thừa kế. Tôi đã nộp đơn kiện yêu cầu chia lại di sản, nhưng chị tôi hiện đang sống và làm việc ở Mỹ nên Tòa án phải tống đạt hồ sơ sang đó. Tôi nghe nói việc này có thể kéo dài cả năm. Tôi muốn hỏi là pháp luật quy định thời gian bao lâu và tôi có thể làm gì để rút ngắn thời gian chờ?”

Luật sư Trần Thanh Mãi tư vấn:

Đối với vụ án dân sự có đương sự ở nước ngoài, pháp luật quy định những mốc thời gian tố tụng riêng để Tòa án thực hiện việc tống đạt, thu thập chứng cứ và các thủ tục cần thiết ở nước ngoài.

Đáng chú ý, đối với phiên tòa sơ thẩm, pháp luật quy định ngày mở phiên tòa phải được ấn định sớm nhất là 09 tháng và chậm nhất là 12 tháng kể từ ngày Tòa án ra văn bản thông báo thụ lý vụ án. Vì vậy, mốc 09 tháng trong trường hợp này không phải thời hạn tối đa mà là thời điểm sớm nhất theo quy định để mở phiên tòa.

Thời gian thực tế còn có thể kéo dài nếu việc tống đạt không thành công, địa chỉ của đương sự ở nước ngoài không chính xác, phải thực hiện lại thủ tục tương trợ tư pháp hoặc phải chờ kết quả từ cơ quan có thẩm quyền nước ngoài.

1. Tòa án tống đạt hồ sơ cho người ở nước ngoài bằng cách nào?

Khi một đương sự đang cư trú ở nước ngoài, việc tống đạt văn bản tố tụng phải được thực hiện theo các phương thức được Bộ luật Tố tụng dân sự quy định.

Tùy từng trường hợp, Tòa án có thể thực hiện việc tống đạt thông qua điều ước quốc tế mà Việt Nam và quốc gia liên quan cùng là thành viên; theo đường ngoại giao; thông qua cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; qua dịch vụ bưu chính đến địa chỉ của đương sự nếu pháp luật nước sở tại cho phép; hoặc bằng phương thức khác đáp ứng điều kiện của pháp luật tố tụng dân sự.

Nếu đương sự ở nước ngoài có người đại diện hợp pháp tại Việt Nam, việc tống đạt trong một số trường hợp cũng có thể được thực hiện thông qua người đại diện theo quy định.

Do đó, thời gian tống đạt không có một con số cố định áp dụng cho mọi vụ án. Thời gian thực tế phụ thuộc vào quốc gia nơi đương sự cư trú, phương thức tống đạt, độ chính xác của địa chỉ và việc phản hồi của cơ quan hoặc người nhận ở nước ngoài.

2. Bao lâu Tòa án mới được mở phiên tòa?

Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với vụ án dân sự có yếu tố nước ngoài.

Theo điểm b khoản 2 Điều 476 Bộ luật Tố tụng dân sự:

“Phiên tòa phải được mở sớm nhất là 09 tháng và chậm nhất là 12 tháng, kể từ ngày ra văn bản thông báo thụ lý vụ án. Ngày mở lại phiên tòa (nếu có) được ấn định cách ngày mở phiên tòa chậm nhất là 01 tháng.”

Như vậy, cần phân biệt giữa thời gian thực hiện việc tống đạt và thời điểm mở phiên tòa.

Pháp luật không quy định rằng mỗi lần tống đạt hồ sơ ra nước ngoài đương nhiên phải mất 09 tháng. Mốc 09–12 tháng nêu trên là thời hạn Tòa án ấn định ngày mở phiên tòa đối với vụ án có đương sự ở nước ngoài theo thủ tục quy định tại Điều 476 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Nói cách khác, trong trường hợp thuộc quy định này, 09 tháng là mốc sớm nhất để mở phiên tòa, chứ không phải thời gian tối thiểu để hoàn thành riêng việc tống đạt.

Đối với phiên họp hòa giải, pháp luật cũng quy định thời điểm mở phiên họp sớm nhất là 06 tháng và chậm nhất là 08 tháng kể từ ngày ra văn bản thông báo thụ lý vụ án.

3. Nếu phía nước ngoài chưa phản hồi thì giải quyết thế nào?

Một trong những nguyên nhân khiến vụ án có yếu tố nước ngoài kéo dài là Tòa án chưa nhận được kết quả thực hiện việc tống đạt hoặc tương trợ tư pháp.

Theo khoản 4 Điều 477 Bộ luật Tố tụng dân sự, trong trường hợp thực hiện tống đạt thông qua cơ quan có thẩm quyền, pháp luật quy định những mốc thời gian để cơ quan liên quan thông báo kết quả cho Tòa án.

Cụ thể, trong trường hợp thực hiện thông qua cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày nhận được văn bản của Tòa án, cơ quan đại diện phải thông báo kết quả thực hiện việc tống đạt.

Trường hợp văn bản được chuyển cho cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài, nếu hết 03 tháng kể từ ngày chuyển văn bản mà không nhận được văn bản trả lời, Bộ Tư pháp phải thông báo cho Tòa án biết để làm căn cứ giải quyết vụ án.

Vì vậy, việc cơ quan nước ngoài không phản hồi không đồng nghĩa vụ án sẽ bị “treo” vô thời hạn. Bộ luật Tố tụng dân sự đã dự liệu cơ chế để Tòa án tiếp tục xem xét, giải quyết vụ án trong những trường hợp nhất định.

4. Vì sao vụ án thừa kế có người ở nước ngoài thường kéo dài?

Thời gian giải quyết có thể kéo dài hơn dự kiến nếu phát sinh một hoặc nhiều tình huống như:

• Địa chỉ của người đang ở nước ngoài không đầy đủ hoặc không còn chính xác;
• Người nhận đã chuyển nơi cư trú;
• Việc tống đạt lần đầu không thành công và phải thực hiện lại;
• Hồ sơ phải dịch thuật hoặc thực hiện các thủ tục liên quan trước khi chuyển ra nước ngoài;
• Cơ quan có thẩm quyền nước ngoài chậm phản hồi;
• Tòa án phải thu thập thêm chứng cứ ở nước ngoài;
• Vụ án phải tạm đình chỉ để chờ kết quả tương trợ tư pháp hoặc kết quả thực hiện công việc tố tụng ở nước ngoài.

Đây là lý do một vụ tranh chấp thừa kế có yếu tố nước ngoài trên thực tế có thể kéo dài hơn một năm, thậm chí lâu hơn tùy tính chất và diễn biến cụ thể của vụ án.

5. Có thể làm gì để rút ngắn thời gian?

Người khởi kiện không thể bỏ qua hoặc tự rút ngắn các mốc thời gian bắt buộc do pháp luật quy định. Tuy nhiên, có thể hạn chế đáng kể những khoảng thời gian phát sinh do hồ sơ thiếu hoặc việc tống đạt không thành công.

Trước hết, cần cung cấp cho Tòa án địa chỉ ở nước ngoài đầy đủ và chính xác nhất có thể của người liên quan. Nên cung cấp rõ số nhà, tên đường, thành phố, tiểu bang hoặc tỉnh, mã bưu chính và quốc gia; nếu có thêm số điện thoại, email hoặc thông tin giúp xác minh nơi cư trú thì cũng nên cung cấp.

Thứ hai, các tài liệu, chứng cứ được lập ở nước ngoài cần được chuẩn bị đúng yêu cầu về chứng nhận, hợp pháp hóa lãnh sự, dịch thuật và chứng thực trong trường hợp pháp luật yêu cầu. Việc hồ sơ không hợp lệ và phải bổ sung nhiều lần có thể làm quá trình giải quyết kéo dài đáng kể.

Thứ ba, nên thường xuyên theo dõi tiến độ giải quyết vụ án và kịp thời cung cấp thông tin khi Tòa án yêu cầu. Trường hợp cần thiết, đương sự có thể nhờ luật sư hoặc người đại diện hợp pháp tại Việt Nam thực hiện các công việc tố tụng trong phạm vi pháp luật cho phép.

6. Địa chỉ của người ở nước ngoài đặc biệt quan trọng

Trong vụ án thừa kế, việc xác định chính xác địa chỉ của người đang cư trú ở nước ngoài có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình giải quyết vụ án. Nếu địa chỉ được cung cấp không chính xác, Tòa án có thể phải thực hiện lại việc tống đạt, xác minh hoặc yêu cầu bổ sung thông tin. Tùy nguyên nhân không xác định được địa chỉ, tư cách tố tụng của người ở nước ngoài và nghĩa vụ cung cấp địa chỉ của đương sự, hậu quả tố tụng có thể khác nhau.

Kết luận

Đối với vụ kiện chia di sản thừa kế có đương sự đang cư trú ở nước ngoài, cần phân biệt rõ hai vấn đề:

Thứ nhất, không có quy định chung rằng riêng thủ tục tống đạt hồ sơ ra nước ngoài bắt buộc phải mất 09 tháng.

Thứ hai, đối với vụ án thuộc trường hợp quy định tại Điều 476 Bộ luật Tố tụng dân sự, phiên tòa được ấn định sớm nhất là 09 tháng và chậm nhất là 12 tháng kể từ ngày Tòa án ra văn bản thông báo thụ lý vụ án.

Thời gian giải quyết thực tế có thể kéo dài hơn nếu việc tống đạt không thành công, địa chỉ đương sự không chính xác, phải thực hiện lại thủ tục tương trợ tư pháp, thu thập chứng cứ ở nước ngoài hoặc vụ án phát sinh căn cứ tạm đình chỉ.

Do đó, cách hiệu quả nhất để hạn chế thời gian chờ không cần thiết là cung cấp chính xác địa chỉ của đương sự ở nước ngoài ngay từ đầu, chuẩn bị đầy đủ tài liệu và theo dõi sát quá trình thực hiện việc tống đạt của Tòa án.

Cần hỗ trợ hồ sơ tranh chấp thừa kế có người ở nước ngoài?

Nếu anh/chị đang gặp trường hợp người thừa kế ở Mỹ, Canada, Úc hoặc quốc gia khác; di sản đã được khai nhận nhưng bỏ sót người thừa kế; cần khởi kiện chia lại di sản; hoặc vụ án đang kéo dài do chưa tống đạt được hồ sơ ra nước ngoài, có thể liên hệ để luật sư xem xét hồ sơ và tư vấn phương án xử lý cụ thể.

Luật sư có thể hỗ trợ kiểm tra hàng thừa kế, thời hiệu khởi kiện, hồ sơ khai nhận di sản, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, địa chỉ người thừa kế ở nước ngoài và tình trạng tố tụng hiện tại, từ đó đánh giá hướng khởi kiện và các thủ tục cần thực hiện.

Luật sư Trần Thanh Mãi
Hotline: 0934 586 924

Để việc tư vấn được chính xác, anh/chị có thể chuẩn bị trước giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, di chúc (nếu có), giấy tờ nhà đất/tài sản, văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản và các thông báo, văn bản của Tòa án đã nhận được.

Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo. Việc áp dụng pháp luật phụ thuộc vào tình tiết, tài liệu và yêu cầu cụ thể của từng vụ việc.