Di chúc: Cần biết những thông tin gì khi viết di chúc?

Việc lập di chúc là cách để cá nhân định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ các quy định pháp luật liên quan. Vì vậy, khi viết di chúc, cần hiểu rõ các điều kiện, nội dung và thủ tục để đảm bảo giá trị pháp lý.

---

Di chúc là gì? Di chúc phải có những nội dung nào?

Di chúc là văn bản thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản cho người khác sau khi chết. Di chúc được lập khi người để lại tài sản còn sống và chỉ có hiệu lực khi người đó qua đời.

Theo Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có hai hình thức:

• Di chúc bằng văn bản (có hoặc không có người làm chứng, có công chứng hoặc chứng thực)
• Di chúc miệng (chỉ áp dụng khi không thể lập thành văn bản)

Di chúc miệng chỉ có hiệu lực trong 03 tháng. Nếu sau thời gian này người lập vẫn còn sống và minh mẫn, di chúc sẽ bị hủy bỏ.

Ngoài ra, nội dung và hình thức của di chúc phải đảm bảo:

• Có ngày, tháng, năm lập di chúc
• Có họ tên, nơi cư trú của người lập và người nhận di sản
• Có thông tin về di sản và nơi có di sản
• Không viết tắt, không dùng ký hiệu
• Có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc
• Trường hợp có sửa chữa, phải ký xác nhận bên cạnh

👉 Xem thêm bài viết:  Con cái có được làm chứng trong di chúc của bố mẹ không

---

Điều kiện của người lập di chúc

Không phải mọi trường hợp đều có thể lập di chúc hợp pháp. Pháp luật quy định rõ điều kiện đối với người lập di chúc.

Theo Điều 625 Bộ luật Dân sự 2015:

• Người thành niên phải minh mẫn, sáng suốt khi lập di chúc
• Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép
• Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi chỉ được lập di chúc nếu có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ

Ngoài ra, người lập di chúc có các quyền sau:

• Chỉ định người thừa kế và truất quyền hưởng di sản
• Phân chia phần di sản cho từng người
• Dành tài sản để di tặng hoặc thờ cúng
• Giao nghĩa vụ cho người thừa kế
• Chỉ định người quản lý và phân chia di sản

---

Những người không có tên vẫn được hưởng thừa kế

Dù di chúc thể hiện ý chí cá nhân, pháp luật vẫn bảo vệ quyền lợi của một số đối tượng nhất định.

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, các đối tượng sau vẫn được hưởng di sản:

• Con chưa thành niên
• Cha, mẹ
• Vợ hoặc chồng
• Con thành niên không có khả năng lao động

Những người này được hưởng ít nhất 2/3 suất thừa kế theo pháp luật.

Tuy nhiên, quy định này không áp dụng với:

• Người từ chối nhận di sản
• Người không có quyền hưởng di sản

Các trường hợp không được hưởng gồm:

• Người có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc danh dự người để lại di sản
• Người vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng
• Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc giả mạo di chúc

👉 Xem thêm bài viết: Thừa kế không phụ thuộc di chúc: Ai được hưởng theo luật

---

Di chúc có cần công chứng không? Thủ tục như thế nào?

Một trong những vấn đề nhiều người quan tâm là di chúc có bắt buộc công chứng hay không.

Theo Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc không bắt buộc phải công chứng, trừ khi người lập có yêu cầu. Tuy nhiên, công chứng giúp hạn chế tranh chấp và tăng giá trị pháp lý.

---

Hồ sơ công chứng

Khi thực hiện công chứng di chúc, cần chuẩn bị:

• Phiếu yêu cầu công chứng
• Dự thảo di chúc (nếu có)
• Bản sao giấy tờ tùy thân của người lập và người liên quan
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, sử dụng tài sản
• Các giấy tờ liên quan khác

---

Cơ quan có thẩm quyền công chứng, chứng thực

Theo Điều 636 Bộ luật Dân sự 2015, các cơ quan có thẩm quyền gồm:

• Tổ chức hành nghề công chứng
• Ủy ban nhân dân cấp xã

Lưu ý, người có thẩm quyền không được công chứng nếu:

• Là người thừa kế
• Có người thân là người thừa kế
• Có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến di chúc

---

Trình tự thực hiện công chứng di chúc

Quy trình công chứng di chúc gồm các bước:

• Nộp hồ sơ tại tổ chức công chứng hoặc UBND cấp xã
• Công chứng viên kiểm tra hồ sơ
• Người lập di chúc tuyên bố nội dung
• Ký hoặc điểm chỉ vào văn bản
• Công chứng viên xác nhận

Trong trường hợp người lập di chúc không thể ký hoặc điểm chỉ, phải có người làm chứng ký trước mặt người có thẩm quyền.

Việc lập di chúc cần tuân thủ đầy đủ quy định về nội dung, hình thức và điều kiện của người lập. Điều này giúp đảm bảo di chúc có hiệu lực và hạn chế tranh chấp về sau. Đối với những trường hợp tài sản phức tạp hoặc liên quan đến nhiều người, nên cân nhắc công chứng di chúc và tham khảo ý kiến pháp lý để đảm bảo quyền lợi.