Tranh chấp đất đai liên quan đến hợp đồng giả cách

Trong thực tiễn tranh chấp đất đai, không ít trường hợp phát sinh mâu thuẫn liên quan đến các hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng không phản ánh đúng bản chất giao dịch thực tế giữa các bên.

Khi xảy ra tranh chấp, một bên cho rằng đây là hợp đồng chuyển nhượng hợp pháp, trong khi bên còn lại cho rằng giao dịch chỉ mang tính chất hình thức để phục vụ một mục đích khác. Điều này dẫn đến việc cơ quan có thẩm quyền phải xem xét lại bản chất pháp lý của giao dịch.

---

Bản chất của giao dịch dân sự có dấu hiệu giả cách

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự là sự thỏa thuận nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự.

Một giao dịch chỉ có hiệu lực khi đáp ứng đầy đủ điều kiện về:

• Chủ thể có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự phù hợp;
• Sự tự nguyện của các bên khi xác lập giao dịch;
• Mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội;
• Hình thức giao dịch theo quy định của pháp luật trong trường hợp bắt buộc.

Trong thực tiễn, có trường hợp giao dịch được thể hiện ra bên ngoài nhưng không phản ánh đúng ý chí thực sự của các bên hoặc nhằm che giấu một giao dịch khác.

---

Giao dịch dân sự giả cách theo quy định pháp luật

Bộ luật Dân sự 2015 quy định trường hợp giao dịch dân sự được xác lập một cách giả cách nhằm che giấu một giao dịch khác.

Trong trường hợp này:

• Giao dịch được xác lập giả cách có thể bị vô hiệu;
• Giao dịch thực chất được che giấu sẽ được xem xét hiệu lực độc lập theo quy định pháp luật, nếu đáp ứng điều kiện có hiệu lực.

Việc xác định giao dịch nào là giả cách và giao dịch nào là thực chất sẽ phụ thuộc vào chứng cứ và quá trình giải quyết của cơ quan có thẩm quyền.

---

Rủi ro pháp lý trong thực tiễn giao dịch đất đai

Các tranh chấp liên quan đến giao dịch có dấu hiệu giả cách thường phát sinh một số rủi ro như:

• Khó xác định ý chí thực sự của các bên tại thời điểm giao kết;
• Khó chứng minh dòng tiền và nghĩa vụ thực hiện hợp đồng;
• Tồn tại nhiều tài liệu hoặc thỏa thuận không thống nhất;
• Tranh chấp về quyền sở hữu sau khi đã thực hiện thủ tục đăng ký biến động.

Những yếu tố này khiến việc giải quyết tranh chấp trở nên phức tạp và kéo dài.

---

Hướng xử lý khi phát sinh tranh chấp

Khi có tranh chấp, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét toàn diện:

• Nội dung hợp đồng;
• Quá trình thực hiện giao dịch;
• Chứng cứ về việc thanh toán và bàn giao tài sản;
• Ý chí thực sự của các bên.

Trên cơ sở đó, cơ quan giải quyết tranh chấp sẽ xác định hiệu lực của giao dịch theo quy định pháp luật.

Giao dịch dân sự có dấu hiệu không phản ánh đúng bản chất thực tế là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp đất đai.

Việc xác định hiệu lực giao dịch cần dựa trên tổng thể chứng cứ và quy định pháp luật, thay vì chỉ dựa vào hình thức hợp đồng.

👉 Bạn có thể tham khảo thêm bài viết: Khi mua nhà đất cần kiểm tra những gì để tránh rủi ro?