ảnh minh họa AI_Tranh chấp chia tài sản ly hôn: Án phí được xác định như thế nào?

Tranh chấp chia tài sản ly hôn: án phí được xác định như thế nào?

Trong thực tiễn giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình, không ít trường hợp nguyên đơn không yêu cầu chia tài sản chung, nhưng bị đơn có yêu cầu phản tố đề nghị Tòa án chia tài sản. Khi Tòa án xác định tài sản đang tranh chấp không phải là tài sản chung của vợ chồng thì nghĩa vụ chịu án phí được xác định như thế nào?

Đây là một trong những nội dung đã được Viện kiểm sát nhân dân tối cao giải đáp tại Công văn số 1476/VKSTC-V9 ngày 23/3/2026 về việc giải đáp vướng mắc trong kiểm sát việc giải quyết vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình.

---

Tình huống được VKSND tối cao đặt ra

Trong vụ án hôn nhân và gia đình:

• Nguyên đơn không yêu cầu chia tài sản chung của vợ chồng;
• Bị đơn có yêu cầu phản tố đề nghị chia tài sản chung.

Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án xác định tài sản đang tranh chấp không phải là tài sản chung của vợ chồng.

Vấn đề đặt ra là:

Trong trường hợp này, nghĩa vụ chịu án phí được xác định theo khoản 5 Điều 26, điểm b khoản 5 Điều 27 hay điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14?

---

Các quy định pháp luật có liên quan

Khoản 5 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14

Khoản 5 Điều 26 quy định:

“Bị đơn có yêu cầu phản tố phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần yêu cầu phản tố không được Tòa án chấp nhận.”

---

Điểm b khoản 5 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14

Điểm b khoản 5 Điều 27 quy định:

“Các đương sự trong vụ án hôn nhân và gia đình có tranh chấp về việc chia tài sản chung của vợ chồng thì ngoài việc chịu án phí dân sự sơ thẩm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 24 của Nghị quyết này (án phí dân sự sơ thẩm đối với vụ án dân sự không có giá ngạch), còn phải chịu án phí đối với phần tài sản có tranh chấp như đối với vụ án dân sự có giá ngạch tương ứng với giá trị phần tài sản mà họ được chia.”

---

Điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14

Điểm a khoản 7 Điều 27 quy định:

“Khi các bên đương sự không xác định được phần tài sản của mình hoặc mỗi người xác định phần tài sản của mình trong khối tài sản chung là khác nhau và có một trong các bên yêu cầu Tòa án giải quyết chia tài sản chung đó thì mỗi bên đương sự phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo mức tương ứng với giá trị phần tài sản mà họ được chia, được hưởng trong khối tài sản chung.

Đối với phần Tòa án bác đơn yêu cầu thì người yêu cầu chia tài sản chung không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.

Trường hợp Tòa án xác định tài sản chung mà đương sự yêu cầu chia không phải là tài sản của họ thì đương sự phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch.”

---

Quan điểm giải đáp của VKSND tối cao

Theo Công văn số 1476/VKSTC-V9, các quy định nêu trên đều quy định về nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm của người có yêu cầu không được Tòa án chấp nhận, tuy nhiên nội dung áp dụng trong từng trường hợp là khác nhau.

Trong đó, điểm b khoản 5 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 là quy định chuyên biệt, điều chỉnh trực tiếp đối với yêu cầu chia tài sản chung của vợ chồng trong vụ án hôn nhân và gia đình.

Do đó, khi giải quyết trường hợp nêu trên, cần ưu tiên áp dụng quy định tại điểm b khoản 5 Điều 27.

Trường hợp quy định này chưa đầy đủ hoặc chưa rõ, thì áp dụng điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, là quy định chung về nghĩa vụ chịu án phí trong trường hợp yêu cầu chia tài sản chung, không phân biệt tài sản chung của vợ chồng hay các loại tài sản chung khác.

---

Kết luận

Từ nguyên tắc áp dụng pháp luật nêu trên, Viện kiểm sát nhân dân tối cao xác định:

Trường hợp bị đơn có yêu cầu phản tố chia tài sản chung của vợ chồng nhưng Tòa án xác định tài sản đang tranh chấp không phải là tài sản chung của vợ chồng, thì bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch.

👉 Tham khảo thêm bài viết: Luật sư giỏi giải quyết tranh chấp khi ly hôn