Tranh chấp lối đi chung: Giải quyết thế nào theo quy định mới?

Tranh chấp lối đi chung giữa các hộ liền kề diễn ra khá phổ biến trong thực tế. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ bản chất pháp lý và cách xử lý đúng quy định. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nắm rõ quy định pháp luật và hướng giải quyết hiệu quả khi phát sinh tranh chấp.

---

Tranh chấp lối đi chung là gì?

Hiện nay, pháp luật chưa có định nghĩa cụ thể về “lối đi chung”. Tuy nhiên, có thể hiểu: Lối đi chung là phần diện tích đất được các chủ sử dụng đất cùng sử dụng để làm lối đi ra đường công cộng.

Từ đó, tranh chấp lối đi chung là các mâu thuẫn phát sinh liên quan đến:

• Quyền sử dụng lối đi chung;
• Việc mở lối đi;
• Hành vi lấn chiếm, cản trở lối đi giữa các hộ liền kề.

Trong thực tế, tranh chấp này thường rơi vào 2 nhóm chính, mỗi nhóm có cách giải quyết khác nhau.

---

Các dạng tranh chấp lối đi chung thường gặp

1. Tranh chấp về việc mở lối đi chung

Lối đi chung có thể hình thành từ:

• Sự thỏa thuận giữa các hộ gia đình;
• Một bên tự dành đất để tạo lối đi;
• Chuyển nhượng quyền sử dụng đất làm lối đi;
• Các hộ cùng cắt một phần đất để làm đường đi chung.

Đây là tranh chấp dân sự liên quan đến quyền sử dụng tài sản, không phải tranh chấp đất đai thuần túy.

→ Người dân có thể khởi kiện trực tiếp tại Tòa án nếu không tự thỏa thuận được.

---

2. Tranh chấp do lấn, chiếm lối đi chung

Đây là trường hợp phổ biến hơn, xảy ra khi:

• Một bên tự ý chiếm phần lối đi chung;
• Xây dựng, rào chắn, gây cản trở việc đi lại;
• Thay đổi ranh giới đất làm ảnh hưởng lối đi.

Theo khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024, đây được xác định là tranh chấp đất đai.

→ Vì vậy, bắt buộc phải thực hiện đúng trình tự giải quyết tranh chấp đất đai theo luật.

---

Giải quyết tranh chấp lối đi chung thế nào?

Tùy từng loại tranh chấp, trình tự giải quyết sẽ khác nhau. Tuy nhiên, với tranh chấp đất đai, cần thực hiện theo các bước sau:

---

Bước 1: Tự hòa giải hoặc hòa giải cơ sở

Căn cứ khoản 1 Điều 235 Luật Đất đai 2024:

• Nhà nước khuyến khích các bên tự hòa giải;
• Có thể hòa giải tại tổ dân phố, thôn, hoặc thông qua hòa giải viên.

Ưu điểm:

• Nhanh chóng, tiết kiệm chi phí;
• Giữ được quan hệ láng giềng.

Tuy nhiên, kết quả hòa giải không mang tính bắt buộc thi hành.

---

Bước 2: Hòa giải bắt buộc tại UBND cấp xã

Theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024:

• Đây là thủ tục bắt buộc đối với tranh chấp đất đai;
• Nếu không hòa giải tại xã → không được khởi kiện ra Tòa.

Thời hạn giải quyết:

• Không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn.

Kết quả:

• Nếu hòa giải thành → thực hiện theo biên bản;
• Nếu không thành → chuyển sang bước tiếp theo.

---

Bước 3: Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết

Sau khi hòa giải không thành, người dân có thể lựa chọn:

Trường hợp 1: Có giấy tờ về quyền sử dụng đất

→ Khởi kiện tại Tòa án nhân dân.

Trường hợp 2: Không có giấy tờ về quyền sử dụng đất

Theo Điều 236 Luật Đất đai 2024, có 2 lựa chọn:

• Nộp đơn tại UBND cấp huyện/tỉnh;
• Hoặc khởi kiện tại Tòa án.

Nếu không đồng ý với quyết định của UBND:

• Có thể khiếu nại;
• Hoặc khởi kiện hành chính ra Tòa án.

---

Lưu ý quan trọng khi giải quyết tranh chấp lối đi chung

Khi xử lý tranh chấp, cần lưu ý:

• Thu thập đầy đủ chứng cứ: sổ đỏ, bản đồ địa chính, hình ảnh, nhân chứng;
• Xác định rõ nguồn gốc lối đi: thỏa thuận, sử dụng lâu dài hay bị lấn chiếm;
• Ưu tiên thương lượng để tránh kéo dài tranh chấp;
• Tuân thủ đúng trình tự pháp luật để tránh bị trả lại đơn.

Tranh chấp lối đi chung là vấn đề phổ biến nhưng không phải ai cũng hiểu đúng bản chất pháp lý. Tùy từng trường hợp là tranh chấp dân sự hay tranh chấp đất đai mà cách giải quyết sẽ khác nhau. Trong đó, với tranh chấp đất đai, hòa giải tại UBND cấp xã là bước bắt buộc trước khi khởi kiện. Việc nắm rõ quy định sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách hiệu quả và đúng luật.

👉 Tham khảo: Khi mua nhà đất cần kiểm tra những gì để tránh rủi ro?